Kilka istotnych informacji o oleju lnianym.
Olej lniany tłoczony na zimno, nieoczyszczony, jest gęstą cieczą o ciemnożółtym, bursztynowym zabarwieniu. Bezpośrednio po produkcji mętny, po pewnym czasie klaruje się, a na dnie naczynia zbiera się ciemny osad. Osad ten jest zjawiskiem naturalnym - powstaje z mikroskopijnych drobin ziaren lnu, które przedostały się przez sita prasy. Olej lniany posiada charakterystyczny "lniany" smak, kojarzony niekiedy ze smakiem tranu.zob.: Jak smakuje olej lniany? Od wieków używany przez Słowian do celów spożywczych oraz jako doskonały impregnat do drewna. W dawnej Polsce na przednówku (okres Wielkiego Postu) niemal wyłączne źródło tłuszczu w diecie prostego ludu. W dawnej medycynie ludowej uniwersalny środek na choroby skórne i urazy (rany, stłuczenia, oparzenia, odleżyny itp.) aplikowany zewnętrznie w postaci nacierań i okładów.
Dzięki badaniom prowadzonym w latch pięćdziesiątych XX w. przez niemiecką uczoną, doktora nauk przyrodniczych i biochemii, Joannę Budwig, wiemy, że niezwykłe właściwości zdrowotne olej lniany zawdzięcza przede wszystkim wyjątkowo wysokiej zawartości kwasu alfa-linolenowego, będącego podstawowym wielonienasyconym kwasem tłuszczowym (WNKT) z grupy omega-3. Len jest jedyną rośliną uprawianą przez człowieka, która może wytworzyć tłuszcz zawierający ponad 50% kwasów tłuszczowych omega-3.
Od czasu odkryć dr Budwig w uprawie lnu zaszły znaczące zmiany. Wyhodowano nowe odmiany lnu niemal całkowicie pozbawione WNKT omega-3 (tzw. niskolinolenowe). Dotyczy to w szczególności taniego ziarna masowo importowanego do Polski najczęściej z Białorusi, Ukrainy i Słowacji (a ostatnio również kanadyjskiego, modyfikowanego genetycznie). Olej tłoczony z takiego ziarna (tzw. olej niskolinolenowy) zawiera od dziesięciu do dwudziestu razy mniej kwasu alfa-linolenowego w porównaniu do oleju badanego i stosowanego przez dr Budwig. Spożywanie oleju niskolinolenowego w większych ilościach może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne, zwłaszcza dla osób cierpiących na choroby degeneracyjne, nowotworowe oraz układu krążenia. zob.: Dlaczego dieta dr Budwig bywa nieskuteczna?
Tłuszcze zawierające duże ilości kwasów omega-3 bardzo łatwo ulegają utlenieniu (jełczeniu). Olej lniany zawierający ponad 50% takich kwasów (wysokolinolenowy) musi być przechowywany w warunkach chłodniczych (w temp. poniżej 10 st. C) bez dostępu powietrza i światła (szczelnie zamknięte butelki z ciemnego szkła), a jego trwałość w tych warunkach wynosi minimum dwa miesiące.
Temperatura nieoczyszczonego oleju lnianego wysokolinolenowego nigdy nie powinna przekraczać 400C. Dotyczy to zarówno produkcji (tłoczenie na zimno), przechowywania, jak i konsumpcji. Oleju lnianego nie można smażyć lub gotować. Jeżeli dodajemy go do potraw smażonych lub gotowanych, robimy to po zakończeniu obróbki cieplnej, bezpośrednio przed spożyciem (np. zupę zaprawiamy łyżką oleju już po nalaniu na talerz).
Przyswajalność składników oleju lnianego zależy głównie od sposobu jego przyrządzenia. Najlepiej wchłaniany jest w postaci emulsji (majonezy, sosy) spożywanych razem z produktami wysokobiałkowymi. Idealna formuła to pasta dr Budwig powstała w wyniku dokładnego zmiksowania oleju lnianego i chudego twarogu (2-8 łyżek stołowych oleju na pół kostki chudego twarogu (125g), można dodać kilka łyżek jogurtu naturalnego dla otrzymania wymaganej konsystencji).